Vallei vol verhalen

Op 21 augustus 1986 werden er in een vallei in Kameroen 1746 lichamen aangetroffen. In een uitgestrekt gebied van ongeveer achttien kilometer, waarbinnen zich drie dorpen bevonden, was nagenoeg iedereen overleden. Het vee en de wilde dieren werden dood aangetroffen. Vogels waren uit de lucht gevallen en zelfs in de mierenhopen was geen leven meer te bekennen. Wat was hier gebeurd?

Wat de gebeurtenis extra bizar maakte is dat er nergens sprake was van schade. Bomen en huizen stonden overal nog overeind. Rondom de ramp ontstond daarom een wildgroei aan verhalen en theorieën. Wetenschappers van over de hele wereld stortten zich op het mysterie en reisden af naar Lake Nyos, het meer waar het allemaal gebeurde. Het werd al snel duidelijk  dat er sprake moest zijn geweest van een ontploffing uit het meer. Deze ontploffing zou gezorgd hebben voor een grote CO2-uitstoot die al het zuurstof uit de vallei drong. Toch strijden wetenschappers tot vandaag de dag nog om hun gelijk. Want hoe heeft zo’n ontploffing plaats kunnen vinden? Er zijn twee theorieën die de overhand hebben. eerste theorie zegt dat er een vulkanische eruptie heeft plaats gevonden. De tweede theorie, die ook wel de champagnefles-theorie genoemd wordt, gaat er vanuit dat er een grote gasbel in de bodem van het meer zat die opeens naar boven is komen zetten. De Kameroense overheid omarmt de gasbel-theorie en heeft de afgelopen twintig jaar miljoenen aan subsidies in het ontgassen van het meer gestoken.

Er is echter een probleem. De mensen die wisten te vluchten tijdens de ontploffing en het overleefd hebben, zeggen dat ze tijdens de ramp een zwavellucht roken, sommigen hebben zelfs brandwonden over gehouden aan de ramp. Bij een gasbel is dit niet mogelijk. Andere onderzoekers zeggen daarom dat er sprake moet zijn geweest van een vulkanische uitbarsting. Omdat de autoriteiten het hier niet over eens kunnen worden is het meer nu al ruim  vijfentwintig jaar gesloten voor mensen en kunnen de oorspronkelijke bewoners niet terug naar hun geboortegebied. De kerk en de mensen zelf hebben hun eigen ideeën over de ramp gevormd.

Frank Westerman reisde in 1992 af naar Lake Nyos om een radio-uitzending over de ramp te maken. Later zou hij nog terugkomen om opnieuw met de mensen in het gebied te praten. In 2013 bracht hij zijn boek Stikvallei over de ramp uit. In het boek is Westerman niet op zoek naar een antwoord op de vraag wat er nu precies gebeurd is. In plaats daarvan vertelt hij de verhalen die door drie verschillende groepen over de ramp gevormd zijn. Elk verhaal heeft een apart deel: ‘Mythe-doders’, ‘Mythe-brengers’ en ‘Mythe-makers’. Het eerste deel behandelt de verhalen van de wetenschappers, daarna vertelt Westerman het verhaal van de missionarissen en evangelisten. Na al die jaren dat de bevolking niet terug mocht naar hun geboortegrond, en de overheid dag in dag uit subsidie bleef pompen in een ‘oplossing’ waarvan niemand wist of het de juiste was, is ook die bevolking zelf haar eigen verhalen over de oorzaak van de ramp gaan vertellen. Met deze mythe sluit Westerman af. Zo gebruikt hij de gebeurtenissen in de vallei om op een prachtige manier te vertellen hoe verhalen ontstaan. Hoe mensen het met elkaar oneens zijn en hoe verschillende groepen eigen verhalen en oplossing bedenken voor een gebeurtenis waar nog steeds geen echt antwoord op gevonden is.

Meer lezen: Stikvallei, Frank Westerman (2013, Bezige Bij).

strikvallei

 

 

 

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *